Skip to main content

Full text of "Sententiae vere aureae... Aegidii Assisinatis, omnibus ad christianam perfectionem aspirantibus utilissimae..."

See other formats


m - 



^SENTEN H 

TIAE VERE AVREAE 
fatic&Pams AEgidij Aflifiha* 
ris, omnibus ad Chriftia* 
nam perfe&ionem 
afpirantibus 
vtiltftu 
mac» 

PauIusApoltblus.2.Cohii. 
Ec G impenius fermonejed non 
fciencia, 

i.Cormthio.4, 

Non in fermone eft regnum Dei, 
fedinvirtute* 

: 4f/-?c- -£''<■>■>''> J-uiof^ 4««.#rftr4 /fi # 

Antuerpi<e,dpud Michdelem Hillenim 
Anno M. D. XXXIHI. 



c 



M SENTEN 

*IAE AVREAE SANCTI 
Patris A£eidif,qui vnus fuit ex 
primis fyctis ordinis Mis 
hdrum fundato* 
ribus. 

Caputprimum» 
De gratia Dei 3c virtutibus i 

Ratia Dei & virtutes 4 
funtfchala 8c via afces 
dendi in ccelum. Vitia 
vero&peccatSfut via 
& fchala dekendcncii 
adinfernum. 
Vitia &peccata,funt 
toxicum.Virtut6s verd 



& bona opera funttyriaca. 

Gratia attrahitgtatiam.&vnum vitium 
trahit ad aliud. 

Graria non vult laudari , & vitium nori 
vultdefpici. 

Mensin humilitate tegefdt: patietiaeit 
Puritas^©r<Jis videt Deum, (filia eius. 
deuoticnnainduGat ipfum. 
Si amas,amaberis:fl times.timeberi^ii fer 
uis,feruietur tibi: Si bene tegeris erga alios 

A z alij 



SANCTI AEGIDII 
ali j fe bene gerc.nt erga te. 

Beatus ille citii aniat , & non defidetaf ii 
mari.Beatus ille qui tlmet, 8C non defiderat 
timeti . Beatusille qui ieruit, 8c non defidfo 
ratflbi feruiri * Beatus ille qui benefe geric 
erga alios &non vtalijfe bene geranterga 
jpfum. Et quia hjecmagna funt,ideo ftulti 
ad ea non attingunt. 

Triafuntmagna valde&vtilia.qujequi 
cuq; haberet,in malum cadere non poiTet: 
Primurri eft fi omnem tribulatione qug tibi 



Secundum , « de omnibus qux facis 8c reci 
pis magis humiliaris . Tertium, fi fideliter: 
dihgis bona qusenon poffuntvideri ocuhs 
corporis. 

Onnia quse magis viliperiduntur &rdins 
quutur ab homimbus mudanis, magis hos 
norantur flcrecipiuntur a Deo 8c fan&is.Ec 
ea qux magis diliguntur 8c anJple&untur, 
8c honorantur ab hominibus mundanis, 
amplius odiuntur 8c rehnquuntur 8c vilipe» 
duntur a deo 8c fancfrs. ,Omnia enim dilb 
gendaodit homo miler, 8c diligit odienda 
Interrogauit aliquado fandus Aegidius 
quendam fratrem dices . Habes tu bonam 
animamrRefponditfrater ille. Nefcio. Du 
xit ei Aegidius.San da contritio, fan&a hu 




militat 



AVREA VERBA; 
militas, fancta charitas , fan&a deuotio,& 

fan&alajritia .faciuntanimamfan&ain 8c 
bonam. 

Caputfecundum, 
Defide cV rjs qu*c fide 
creduntur, 

Mnia qux poffunt excogi 
tari,narrari,viden , & pab 
pari,nihilfunt,refpec~ru co 
rfi quienec excogitarinec 
vidcri necpalpari poflunt 
Omnesfapicntcs &fandi 
qui fuerun t & funt 8c erun t 
<■ ui loquuri funt vcl loquentur de dco , noa 
dixeruntneqj dicent vnquam dc deo in eos 
parationecius quod eft, nifi ficuteft cufpis 
vnius acus in comparatione cceli 8c tettse 
&omnium creaturarum qua;ineisfunt,# 
plus quam miiies minus. 

Tota cnim facra fcripturaloquitur nobis 
tanquam balbutiendo , ficut matcr balbu; 
tiens cum filio fuo paruulo , qui aliter non 
poteft intelligere verba eius, 

Dicebat aliquado fanclus Aegidius cui s 
dam iudici feculari . Ctedis tu, quod dona 
deifunt magna t Refponditiudex. Credo, 
Cui dixitAegidius, Oflendamnbi s quod 




SANCTI AEGIDII 
hocnon ctcdis.Et adiecit, Quautum valet 
facultates tuatfRnditiudex, Forfitan mille 
libras.Dixit ci fratet Aegidi9 , Dates tu pro 
deries mille libris* Refp ondit . D are libeter 
Dixitei frater Aegidius.CertQeft qd terrcna 
oia nimlfuntrefpediu caleftiu. Cur igiUi§c 
non das pro illis^Rndit iudex.Credts tu.qd 
homotantuoperetur quantum cteditt RrV 
ditfrater AEgidius.Sanai & fana» bona 
qux potuerut face*e, ftuduerunt opere exei 
cere,& qu$ no potuerut^opere complete,co 
plcucrunt fanais defyderijs, & defeauope 
ris fupplcuitipfum defiderium fandum. 

Si quis haberet perfecte fidem, veniret in 
talemftatum inquo datetureiplenacerti* 
tudo. 

Homini quicertitudinaliter expeaat maa 
. gnum 8i etemum bonum,quid mali poteft 
ei facere quodcunqjmalum^Et homini qut 
expeaatajternum malum.quidboni pos 
teftei facere quodainq; bonum? 

Nunquamtamen debet aliquis defperare 
dum viuit de mifeticordia Dei , quia vix 
eft arbot itafpinofa 8C nodofa , quam non 
poflunt homines planam& pulchramfas 
cere,&eam ornare. Multo magis noneft 
quis ita grauis peccator in mudo que non 
poteit deus gratia 8C vitturtbus adornaru 
f ' 1 Caput 




AVREA VERBA; 

GAPVT TERTIVMi 

Dc dikcfHone Dd &C proximi. 

^ Iledio Dci & praximi ma 
omr.ibus virtutibus 

\ Beatus iutt vj . .0 fa naf reD* 
I quas fp defyderare debetc 
f Dicebatldfis Afcgidius 
euidam fratri fpeciali fuo 
amico.Credis tu quod ego 
diliga te * Rhdit frater ille. Credo frater.Di: 
xit ei fftus AEgidtf.No credas qd te diliga 
ga fo!9 creator eJt ille 9 vere diligit creatura 
& amorcreaturenihil erefpe&u amoiis cre 
Dixit quida alius fcto A fcgidio. (atoris. 
Qud eft intelligedu qd Propneta dicit:Ois 
amicus frauduleter incedit/Refpodit. Ideo 
fum tibi fraudulctus, qa bonu tuu no facio 
meu.Quato eni amplius bonu tuu facerem 
meum,tanto minuseflem tibi fraudulcnt9, 
Qua to eni amplius quis lettis fiierit de bos 
no proximi.tato erit magis partu eps boni 
illius : ficut econtrano quato amplius quis 
leraf de malo alterius tato erit magis partt 
ceps mali illi9.Si ergo veliseeparticeps bo 
ni oim.gaudede bonooim.Bonu alioruin 
facis tuu.fi tibi placet. £t malu alir ru facis 
tua cautelam fiue cuflodta, fl tibt difplicet, 

A 4 Hxe 



SANCtl . ^TDIL 
H*ccft via falutis.vi « & gaud& 
de bono proximi,& dqlens dc i. " s:& 
credas de te mala,& bona de alijs;& i. • 
rcs alios.teautCm defpicias. 
. Quino jult alios hanor^ fi5 honofaj 

!* toK * «o vult cognofcere , no cognos 
fcetur:& qui no vult fatigari.no requiefcet. 

Labor fru&uofus fuper omnem labore 
eft.ftudere pietati &. benignttati. 

Qjiicquidfit flne amore & deuottone, 
«on eft placitum Deo nccfandis eius. 

Exfuis efficitur homp pauper,& ex diufe 
nisefficitur diues. Ergo diuina debet ho* 
mo diligere,& alia contemnere. 

Quid eft maius quam fcire eiie gratu be* 
neficijs Dei,& fcire reprehendere ie de malf3 
propnfs. 

In hac fchola velleme ftuduiffe ab lratio 
mundi,& ftudereyfq; ad finem mudi.fi tan 
demvixiirem velvichuus effem vfcjjfcet in, 
confy deratione 8C commendatione benefis 
ciorum Dci,& in confyderattone & reprehe 
fionemalenciorum meorum. 

Tame fi defecKi hibere m reprehenfione 
mei de maleficijs meis,nolJem defedum ha 
berc in confyderatione beneficiorum Dci. 

Vidcs quod ioculatores 8c mimi com_a 
mendant mito modo cos a quibus modicii 

munufcui 



AVREA VERBA. 
T.unufculum accipiunt. Quid ergo debes 
mus aut quid poflemus reddcre domino 
L)eo noftro i Multum debes efle fidelis illi, 
qui vult te hberare ab omni malo, & tribue 
tetibi omne bonum. 

CAPVT QVARTVIVL 
Dehumilitate. 

Emoporeit venircincog 
nitioncm Dei v mfi per hus 
militatcm, 

Viaeundifurfum eft.ire 
deorfum, omnia cnim pe= 
ricula & omnes cafus ma= 
gm qui acciderunt in mfi; 
do,no nifi per eleuationem capitis accidc; 
runt, ficut patet in angelo , qiu fuit creatus 
in ccelo,& m Adam,&inPharifeo Euangc 
lico,& in multis alifs. Etmagna bona quae 
fada funt, propter flexionem capi tis euene 
funt:vt patet in beata virginc,&; in publica 
no.&infando latronc,&in multisaujs. 

Vtinam eflet nobis grauis aliqua moles 
quae faceret nosfemper capita inclinare. 

Dixit quidam fraterei.Quo polfimusfu 
gere ifta mperbiaV Et illcLaua tibi manus: 
& vbi pofueris os tuum.tibi tene pedem. 
Si cofyderes bnficia Dei debes inclinare 

A 5 ca= 




. 5ANCTI AEGIDII 
caput tuum:& fi confydcres peccatatua <te 
bcs caput tuum fimilircr incfinarc. 

Vajautemilli qui qu*rit defuamalitia 
nonoran. 

Grad9 humflitatis in hominc eft.coeno 
fcere fe fempcr efle contrarium bono ful. 

Kamum etiam humilitatis reputo.redde 
te aliena,* non fibi appropriare ea.hoceft 
omma bona Deo attribucre cuius funt,fibi 
autem artribuere mala fua. 

Beatus ille , qui ita vilemfe reputat corS 
noibus.ficut vilem fe effe inuenitcora Deo, 

Beatus ille qui iudicat feipfum modo. 
quia non veniet adtudicium. 

Be^us ille,quiambulat fideliter, adiudf 
cium & oboedientiaalterius. Hocemmfea 
cerunt Apoftoli.etiam pofigfpiritu fando 
fucruntrepleti. 

Qui vuftpacem&tranquiTIitatem habe, 
te, (Jebet omnem hominem fuperiorem le 
reputare. 

Beatus ijlcqui non vult videri in verbis 
ftm &moribus,nifiHi ilia compofitionein 
qua diumagraria corapofuiteum. 

Beatus,qm fcit conferuare Sc abfcondere 
reuelatioes pei: q uiaitihtJoccuItum quod 
non reuclet Deus,quando placet fibi. 

St qwselfetfanaiirirttu&omniumhomt 



- AVREA VERBA; 
hum 8c reputaret fe m aximum peccatorcm 
tptius mundi in hoc eiTct humilitas. 
Hmnilitas«efcit loqui, 8c patientia non 
aiidetloqui. 

Humilitas vidctut mihi efle flcutfulgur. 
S.icutenimfulgurfacit pcrculTioncs terribi» 
les &poftmodunihilpoteft inueniriexeo: 
iic humilitss diifipatomne malum,&eft 
inim»c3 omnis peccati & facit hotninem ni 
Jiilfereputare. 

Per humilitatem inucnithomo gratiam 
coram deo,&pacem cum proximo. 

Sicutrex aliquis magnus fivellet mitfe 
xe filiam fuam ad aliquemlocum,nonpo 
nereteamfupcr equum indomitum ,fupers 
bttm & calcitt ofum, fed fuper equnm man 
iuetum, 8c fuauiter ambulantem ,fic Deus 
non ponit gratiam fuam in fupetbis ,fed in 
humjlibus 8c manfueris, 

Caput quintum, 
Detimorefancfta* 

fmor domini fan<ftus,cmnem 
malu timorem expellit , 8c cuftos 
dit omnia bona in homine qu§ 
non poiTunt lingua exprimi, 

nec 




SANCTI AEGIDII - 
riecetiam cogitati: quia timoremDomini 
habere , maximum donum dei eft,nec oms 
nibus datum. 

Qui non timet.oflendit fe non habere 
quod petdat. 

Timor domini regit & 'gubernat homine 
& facit eum venire in gratiam. 

Si quis aut habet gratiam dei, timor dei 
conferuat eam,& R quis non habet,facit a d 
eamperuenire. 

Omnes creatura rationales qua; cedde; 
rut nug cecidiffentfi hxc dqna nabuiftent. 

Hocfan&um donum.non eft mfiianclo 
rum & fan&arumJEtquanto aliquis magis 
eft gtatiofus ,non eft minus humilis 8c tu 
motratus. 

fctvirtusin quahomines minusfeexer; 
cent,non eft minor alijs, 

Homo qui offenditintantu deum fuum, 
quod eft dignus morte, cum qua fe veritate 
poteft anteprafentiam eiUs apparere/ 
Beatus qui fe cognofdt veraciter in carce* 
re efie in hoc mundo , & femper dominum 
fuumofrendiffe. 

Multum valde debet homo timere a fu* 
perbia^ne prxcipitet eum. 

A teipfo & a fimili tui.time femp & caue. 

Non eft petfecla fecuritas homini , dum 

eiUn. 



AVREA VERBA, t . 
cftin gocmundointet inimicos. lnimicus 
noftet eft caro noftra, 8C ipfe cum dsmom 
busfempereftaduerfaanimse. 
Maioremergotimorem debcthomo na= 
bere.ne malitia fua propria deuicatur , qua 
' de vlla alia rein mundo. 

Impotubile cft enim vthomo poiTit ad 
eratiam dei afcenderc.vclincapcrfcuerarc 
fine fanflo dci timorc & fanflo P«°*. 
Qui non habet timorem dei , fignum ha» 

¥inw?4omim facit humiliter obedirc , & 
caput vfque ad tertam fleftetc , fub lugo o, 
bedtentiasfandae. nm u~ 
Et quato quis maiotcm d« timotem na* 

bct.tanto plus otatt _ „ . . . 

Cui autg datut gtatia fana § dcuotioms 
ftotationis noncftpatuum dotium. 

Opetahominis quantumcunqjyideatfc 
tut magna,non '.funt fccundum aeftimatio » 
nem hominis,fcdfecundumeftima .onem 
& beneplacitum Dci , &ideo fcmpet cft no= 
bis timendum. 

Caputfextum; 
^epauWa. ^ 




SANCTI AEGIDII 

yVipatienter fuftineret tribus 
.lationes propter Deum cito 
fvemret ad magnam gratiam 
jj fteflet dominus huius muns 
Jdi,&teneret iam pedemin 
Jalio mun do* 
Quicquid homo facit, fiue bonu fiuC r»3 s 
lum.fibimetipfi facit, non ergo debes fcaris 
dahzari, fi aliquis facit tibi miuriam.fed de 
bes compati peccato eius, 
Suflinere debespatienteriniurias a proxi 
mo tibi illatas, propter deu etpropter pro* 
ximum,& propter tcipfum. 

Quatum quis paratus eft fuftinere tribUs 
latioes &iniurias proptcr deum.tantum eft 
maior apud deum,& non amplius. 

ct quanto quis eftflexibilis a tnbulatios 
ne 8i dolorefuftinendo proprcr deum . tarts 
to minoreft apud deum, &non cognofcit 
quidfitdeus. 

Siquisdicattibi malum,3diuuai'iium 
? S UIS dieat tibl bonu m, teddeillud deo! 
Admuarc autem fic debesillum , vt fi db 
cattibi malum,tu deteipfodicas deteriora 
01 vis facere partem tuam bonam, fac pac 
tcm tuam malam : Hoceft f faftum & di» 
tfum altenus lauda , & tuum inculpa . Et fi 
vis facereparte tuam maiam, fatfu & didu 

tuum 



AVREA VERBA; 
tuum e6menda,& patre altcrius vitupera." 

Qiiando igitur aliquis contendit tecum, 
f! vis vincere,perde.Nam in fine.quado cre 
4i deris te vicifle,inuenies te perdidifle. 

Via crgo faluatioms eft, via perditionis» 

Non fumus boni portatores tribulatios 
tnim,quia non rnmus boni (edatores ipiris 
lualium cofolahonum. Qui enim fidelirer 
laboraret,in fe,& pro fe, & fuper fe,fuauiter 
omnia fuftineret. 

lniuuam n ullt faci as :& ii quis tibi farit in 
iuriam.patienter fuftine eam, amorc dei,& 
pto remifliore peccatoutm tuorum. 

Neoffendas proximu.fed trahas eum ad 
Deum. Multo cnim melius eft grauem iniu 
tiam vnam fufiinere fine murmure altquo 
propter Deum , quam pafcerc ccntum pau« 

f>eres,& quam ieiunate viq; ad ccelum flel» 
attim tempore longo. 

Quidptodeft homini defpicere feipfiim 
f n fua cogita tione,& ttibulationes fuo cor» 
pori facere , in iei unijs , vigilijs , difciphnis 
& orationibus,&no pofle vnam imuriam 
faftinereaproximo.dcqua fufcipcret ma : 
ius prsemium .quam de fuis qua; portat fua 
propria voluhtate. 

Muftinerc tribulationcs fine murmure^ 
magis purgat peccata hominum , quam 

eflrufio 



SANCTI AEGIDII 
cffufio lachrymarum. 

Bcatus ille qui habet femper antc oculos 
peccatum fuum & beneficia Dei, qui liberu 
<ter & patienter fuftinet tribulationes & am 
guftias, vnde expe<3are habet confolatfo» 
nesmagnas. 

Beatusillcquinon petit nec defyderat 
aliquam cofdlationem fub calo ab aliqua 
creatura. _ 

Non expe<3et homo premiu a Deo,lihu 
miIiseft&quietus,tuncfolum quando 1 bci 
nefatisfitei in omnibus. 

Qui fcmper haberet coram oculis pccca 
ta fua,in Jiulla tribulatione deficeret. 

Omne bonuquod habes , recognofcere 
debes a Deo, 8c omne malu a peccato tuo* 

Si aliqurshomo featfet,&faceret omnia 
bon3 qu? fecerut 8C fadut & facient ornnes 
homines mundi,tame fi bene fe infpidt.in* 
uemtfefemper contrarium bono fuo. 

Dixit ei quidam frater.Quidfaciemus it 
venetintintemporenoftro multas tribulas 
tiones*Rel'pondit.Si pluerit dominus iapis 
des&faxadecoelo ,non nocercnt nobis,fi 
effeinus tales hoies quales efle deberemus* 

Si homo eflet qualis effe deberet.malum 
fibi conucrteretur in bonum.Sicut enim ha 
benti malam voluntatem,bonum ipfi con* 

uertitui 



AVREA VERBA. 
tiertftur i'n malum , ita habenti bonarri vo» 
luntatem omne malu conuerritur in bonu» 

Omia enim magna bona &magttd mala 
funt intus in hote > quae videri non poflunr. 

Ad inftrmitatem magnam,& labore maa 
gnum,& fame magna , & iniurias m agnas 
alicui fadas,curruntpefiimi djemones. 

Si vis faluari non petas tibi fieri iuftitiam 
ab aliqua creatura.Viri emfaridi bona fact 
unt»& mala patiuntur. 

Si cognofcis te ofTendiite creatorem tuuni 
& omnium.cognofce quiadignumeft,vC 
omnia te perfequantur, & vindicent inius 
riam quam fecifti deotuo, 

Ab omnibus creatutis debes patieter fufti 
nere moleftias tibi facT:as,ciuia cotra aliqua 
non habesiuftitiam,cum tts dignuspunitt 
ab omriibus» 

Magtia virttis hominis eft,vincere femeris 
pfum.Si vincis teipmm.vincis inimicos tu* 
os omnes,&peruenics ad omne bonum. 

Magna virtus ellet fi quis permitteret fe vi 
Ct ab omibus hominibus: & tislis homo efs 
fet dominus huius mundi, 

Si visfaluari , conarc vt defperes de oms 
tii confolationequamtibidare poreftquse 
cunq; creattira mortalis:quia maiores &fre" 
quentiores funt cafus ex confolatiombus,g 

B extria 



SANCTI AEGIDII» 
extribulationibus accidentes. ' 

Nobilis eu natura cqui,quia licet fit in ve* 
locifiimo curiuj, tamen is qui ineoequitar, 
poteftcum auertere ab vna via& dirigere 
ad al iam,pro velle fuo,5ic deberet homo in 
impetu ire fu§ permittere fe regi ab alio qui 
corrigit eum,& ad folam memoriam dei de 
beret homo defydcrare, quantum adfe atti 
net,& alapas;& colaphos Jfufcipete, atq; fj£ 
am per capillos trahi ab hominibus» 

Murmurauitaliquando coram eo religjo 
fus quidatn.de quadam obedientia graui fl 
bi data , Cui dixitfrater AEgidius, Amice, 
quanto plus murmuras.tanto amplius te o 
neras : & quanto humilius & deuotius fubs 
miferi s caput iugo obedientias faucta?, tan« 
to ieuius 8i fuauius tibi erit. 

Tunon vis vitnperaii in hoc mundo , 8C 
vis honorari in alio r Non vis maledici, 
& vis benedicif non vis laborare, 8i vis 
quiefcere j* Deceptus es , quia per vitupes 
tium venitur ad honores , per maledidis 
onem habetur benedi&io,perlaborem res 
quies. 

Prouerbium verum eft Qui non vult daa 
re de eo quod diligit , non poteft habere de 
eo quod vult. 

Nonmireris.fiproximus aliquando te 

offen 



AVRE A VERBA; 
bffendat: quia Martha qusefanda erat, vo 
lebat prouocare dominurrr contra ferorem 
fuam carnalem. Tamen iniufte murmurras 
bat Martha contra Maria : quia quato plu 
ramembra amiferatfquo ad vfum )Maria, 
quam Martha.tanro plus laborabat quam 
Martha. Amiferatenim loquelam , vifum, 
auditum,& greflum, 

Stnde efie gratiofus & virtuofus , & put 
gna contta vitia , & fuftine patienter tribu- 
lationes&verecundias, 

Non eft enim aliudnifi vtvincas teipfu 
quiaparuefthominiattrahere animas ad 
deum.nifi vincat feipfum, 

Caput feptimum De fancta 

follidtudme cV vigi* 

lantiacordfs» 

C IOSVS HOMO a; 
nittit hunc mundum & ali= 
jum, non fruclificado fibi nec 

lmpombile eft , virtutes ac 

J gri fine follicitudine Sdabore 

Si tu poffis efle in tuto , non te ponas in 

dubio, _., 

B ij, Hle 




SANCTI AEGIDII. 

Illc eft in fecuro, qui laborat pro deo vel 
coelefti regno.' 

Inuenies quilaborem recufat, regnu cces 
lorum recufat. 

Si folicitudo non prodeft, negligentia 
non obeft. 
Sicut ociofit3smala,eft via ad infernu:ita 
oc> ofitas 8C quies fan cia, eft via ad ccelum. 

Multum deberet homoeffefollicitus,ad 
aiftodiendam gratiam fibi datama deo# 
cum ea fideliterlaborare : quia faepe amits 
tit hojno fruelus pro frondibus\& grana 
pro paleis. 

Q.uibufdam dat Deus frudms,& frondcs 
facit eis charas, Quibufda dat Deus vtruns 
que & quidam carent vtroq;, 

Magis reputo,bona data a deo conferu» 
rC,quamea acquirere, 

Qui enim nouit acquirere &nefcit repoa 
nere, nuncj ditabitut : fcire autem reponere 
&nefcire acqtiirere.noneft magntim. 

Multum lucrantur multi,fed nunqua fiut 
dinites : quia quse lucrati funt ,nefciunt r& 
ponere.Et aliqui paulatim lucrantur, &di; 
uites fiunt:quia qu? lucratur benc cuftodiut 
O quantafluuius Tyberis congregatione 
aquarum haberet,fi continuenon deflueret 
Horao petit a deo donum fine raenfura & 



AVREA VERBA." 
flnefine.vtvultei feruire cum menfura 86 
cum fine. 

Qui vult fine modo & fine fine amari 86 
remunerari debet fine mo & fine fine amare 
Propternegligentiam fuam, (Scieruire, 
amittit homo perfeclioncm fuam. 

Loquebaf aliquando fanetus AEgidtf 
cuidam voienti pergete Romam,dicens 
Quando ibis per viam,noli curam habere 
de i\s qux videbis, ne impediant te:& fcito 
eligere bonam monetam a falfa, Multse c: 
nim funt aftutije inimici , &eius Iaquei va= 
rij&occulti, 

Beatus lllc qui e corpore fuo frudum eli= 
cere ftudet amore altiflimi,& debono quod 
facit fub ccelo praemium non requirit. 

Si quis eflet pauper valde,& diceret ei a: 
liquis, frater accomodo tibi hanc rem mea 
vtper tres dieseavtans 86 frudu fiuevtilis 
tatem tuam de ea facias,& per hoc habebis 
thefaurum infinitum:none eil pauper.fi cos 
ftaretfibihoc efle verum,ftuderet follicite 
exreillafibi frudum acquirerei» 

Res mutuata nobis a deo eft caro noftra, 
86 quafi tres dies funt totu tempus vitaj nos 
ftrae. Si vis ergo frui,ftude lucrari:fiemnon 
laboras.quomodo quiefcesr 

Si omnes agrift \incx hui9 mundi eflet 

B iij. ynius 



SANCTI AEGIDII 

Vniushominis.quinon colereteosnec coli 
faceret: quem fru&u indeperciperet e Alius 
vero habens paruam quantitatem agroru 
&vinearum,iiipfos bene coleret, pro fe 8C 
pluribus ahfs perciperet indefrudus. 

Si quis veht facere malum.vix petit cofia 
lium iuper hoc. Et fl quis facere velit bonu, 
ftudet confilium a multis perquirere. 

Prouerbium yronicu eft.Ad fpem vicini 
tui,non ponas ollam ad ignem. 

Non eft homo beatus,fi bona habeat vo 
luntatem, nifi bonis operibus ftudeat ea fe-- 
qui:quia ad hoc dat deus homini gratiam 
vtfequatuream, 

Dixit aliquando fratri AEgidio quidam 
homo vagabundus.Fac mihi cofolatione. 
Refponditfanftus AEgidius.Studetebene 
gerere,& habebis cofolationem, Nifienim 
quis praeparet in fe locum deo,npn inuenicc 
locurain creaturis dei. 

Q.uis eft qui vclit facere td quod melius 
e(ret,non foium animse, fedetia corpori, in 
hoc feculo^Ergo nec nos bonum animae fa 
cere volumus.nec bonum corpori, 

Ego aufim & poflim iurare cum veritate 
quod qui alleuiat fibi tugum dei.aggrauat 
fibi illud;& qui fibi illud aggrauat, ipfum fl 
bi alleuiat, 

Vtin 3 



AVREA VERBA. 
Vtinamhomines facercnt id quodefiet, 
melius etiam fuis cotporib*? in hocmudo. 

Qutfecitalmm mundum,fecit&iftum:& 
de bonis qux tribuit in aliomundo, poreft 
etiam partim in ifto tri buere:|& corpus fen= 
tit de bonis anima2,quia 'bonum & malum 
anirme redundant in corpusfuum, 

Tunc dixit ei quidamfrater ♦ Fortemoriea 
mur.anrequam bonum nofttum cognofca= 
mus.Qui ait,PeIliparif cognouerunt de pei 
libus,cerdones de c alciamentisjfabti de fet 
ro,& fic dt alijs attibus . Quomodo autem 
poteft homofcirefartem,cuinunquamftu= 
duit. 

Credis tu , qiiod magni domini dant ma= 
gna dona ftultis &iniqui$ hominibus:? 
Non dant. 

Bona opera funtvia ad omne bonum, fi= 
cut mala opeta funt via ad omne matom. 

Beatus ille,quem nulla res fub ccelo fcans 
dali3abit,cV quem omnia qua: videbit &au 
diet,vel feiet jedificabut, & de ommbas ftu 
det elicere vtilitatem fuam. 



Capukvuj* 
Pe contempm mundi» 

B,iii/. Vs? 



SANCTI AEGIDII 

AE homini illi, qui ponit cot fu 
um & dcfyderium fuum,& vires 
fuas in rebus terrenis proptec 
quas relinquit 8c perdit bona cg 
leftia&seterna. 
Aqtiila in altu volans , fi haberet alligata 
cuilibet al<e vnam de trabibus Ecclefoe fan 
cii Petri,non volaretita alte. 
Multos vidimus laborates,frangendo faa 
xa , cauando montes , 8c alia opera grauia 
corpoti faciendo , Sed pro anima quisita 
viriliterlaboratr 

Auarusfimilis eft talpas.quasnon eredifc 
alium thefaurum effe.nec aliud bonum, nh 
fi cauare teiram, & inhabitare eam - t tamen 
funtthefauri quosignorat. 
Auescceli 8c beftis terra: & pifces aquaru 
quando cibum habentfibicompetentecos 
tenti fUnt.Cum ergohomo contentus non 
fit rcbus terrenis.qn femperfufpiret ad alia 
patet,quod non ad ifta principahter fadus 
ut,fed ad alia . Corpus emm fachim fuit ,pa 
pter animam,& mundus ifte propter alium 
mundum. 

Mundus ilfctaliscampuseft, vtquodha* 
pensexeopartemmaiorem, habet partem 
deteriorem, 

Item dicebatquodnon multu beatoFcan 

cifco 




AVREA VERBA; 
cifco formic^placcbat propter nimiam fol 
lici:iidirremquamhabent,congregandi vi 
Aualia fua.fed aues cceli magis placebat ei, 
quia non congregantin horrea. 

Caro noftra eft ficut porcus, qui auide cuc 
lit in lutum,& deleclatur in luto, 

Caro noftra eft ficut fcarabews.qui ferapec 
ftercus equinum voluere dele&atur. 
Caronoftraeftficutpugil diabolt. 
Dixitei quidamfrater.Quomodo pofiu 
mus cauere a vitiis corporisrRefpondit fan 
dus AEgidtf.Qui vulttransferre magna fa 
xa Sctrabes grandes,ftudctcastrasierrein 
gcnio magis quam viribus , & in hoc fa&o 
eft fimiliter procedendum. 

Omneviiium la;ditcafUtatem.Eftenim fi 
cutfpeculumclarum,quodper iblum anhe 
litum obfcuratur. 

Impoffibile eft hominem venire in gratia 
dei.dumei placetin carnalibusdelecTari. 

Volue igitur & reuolue , defuper 8c de» 
fubtus, hinc 8C i nde : & non inuemes aliud 
nifi pugnare contra carnem, quc. vult te tra 
dete dieacnocle, quam qui vincit , omnes 
mimicos fuos vincit 8i deuenit in omne bos 

num. 

Dicebat autem , fnter omnes vittutes ego 
praeligeremfan&a^aiutatem.Dixit ei qufc 

B,v, 4am 



SANCTI AEGIDPf, 
dam frater : Nonne maior virtus eft chatu 
tas.quam caftitasrRefpodit frater Aegidb 
us. Q uid eft caftius caftitater frequenter ca 
nendo dicebat.O fanda caftitas, qualis es, 
qualises.Tu estalis &tanta i quaiem &qua 
tam te fatui non cognofcunt. 
Dixit ei quidam frater, Quid vocas tu ca= 
ftitatemj-Refpondit, Caftitatem voco om s 
nesfenfuscuftodiregratife dei. 

Cum autem hxc diceret fandius Aegidi* 
in commendationecaftitatis,fecularis quis 
damdixitadeura. Ego ab omni muliere 
abftineo.prseterq ab vxore propria,an non 
hocfumcitadfalutemi' Cuiille relpondit, 
Putasquodnon poffethomo inebuarids 
vino quod bibi t ex vtre fuo* 

Caputnonum. 
De pugna tentatibnum; 

^Ratia magnain pacecufto 
dirino poteft, quia femper 
oriuntur. in.ulta contraria. 
Quato enim gratiofior qs 
fuerit , taro plus a diabolo 
impugnatur. 
Non tamen debet homo propter hoc cefs 
fare a fequendo gratiam Det: quia quanto 

grau& 



m 



AVREA VERBA. 
grauior fucrit pugna, tanto fi viceritmaiot 
Critcorona. 

Nos ideo no habemus multa impedime 
ta ga non fumus tales qualcs cfle deberem* 

Vcruntamen fi quis bene iret pcr via do* 
mini.necfatigationem haberet nectaedium 
fedin via feculi fatigationem habet homo 
& tazdium vfq; ad mortem. 

Refpoditei quidam frater.Tu videris dis 
ccreduo contraria fibimetipfis.Refpondit 
ci frater AEgidius.Nonne demones curriit 
potius ad hominem habentem bonam vo= 
luntatem,quam ad alios* 

Ecceimpedime.ntum. Et fiquis venderet 
rem fuam plus milies, quam valeret, quam 
fatigationem ibi fentiretr fccce folutaeftco 
trarietas.Dico er^o, quod quanto quis ptes 
morfueritvirtutibus,tanto magis mfeftas 
tur a vitijs, & tanto magis ea debcret habe 
teodio. 

Dc omni vitio quod vinces virtutem acs 
quires: & dc quocimq; vitio ampiius tribu 
laris : deeo maius prasmium recipies , fi de« 
uincas. , , 

Quacunque de caufa homo omittit ite 
per viam domini fui , ipfa de cauia amittit 
prsemiumfuum, 
Dixit ei quidam.Tetot tentatioe pefiima 

fies 



SANCTI AEGIDrr, 
frequenter 8C phmes rogaui dominum vt 
auferreteam a me.&non aufert eam,Refpo 
diteifrater AEgidi9. Quanto amplius ali» 
quis rexmunit militesfuos armis.tanto 
vult vt fortius praelientur. 

Si quisetiam vaditad prselium orationis 
quafi fine armis, quia fentit fe aridum 8c in 
deuotum Deus videns fidelitatem eius.po 
nitin eo fignum armorum fuorum 

Siceftde tentationibus aliquando.ficut 
acciditde agricola: quia videns filuam ar, 
borum et veprium in aliqua terra fuain qua 
vel et facerenouale 8c grana feminare.mul: 

tis laborib9,anguftij S labonb9&fudoribus 
fatigaf.anrequa recolligat inde granunrfc 
quandoq; eum pcenitet quod laborem iflu 
afiumpferit, propter labores 8c anguftias q 
ttbi in opereillo emergunt 

v Primo namqj intuetur filuam extirpam 
daradicitus:An6videtgranum.Secundo 
cum labonbusmultis inciditarbores:&no 
videt granum. Tertio cum multodabore 8c 
graui euellitradices arborum : 8c nondum 
videtgranum. Quarto.profcinditterra 8c 
aptati: «nondum videtgranum, Quinto 
f^iterumterram.SextoCeminateamSep 

S P X? ateam * ? aauo ,BCtit ' N ono tri! 
turat. hthajcomma culaboremultofacit 

Decimo 



AVREA VERBA; 
Decimo reponit cum gaudio,quafi non re= 
cordans tanti laboris,propter fruftum mul 
tum quem habet in fine Multos etiam labo 
rcs alios perfert plures iftis.quos omnes be 
nedicit,propter gaudium, quia frudum bo 

niim percipit. «,V' : i :: « 

Dixitei qiudam ,Quidfaciam*Siem fa* 
ciam ahquid boni.habeo inde vanam glos 
tiam. Et fi faciam malum, incido in triftitis 
am,& quafi in defperatione. Refponditei 
frater A bgidi9;Bene facis fi doles de pecca 
tis tuis:tamen confulo tibi.vt doleas mode 
ratcSemper enim debescredere,quod ma; 
ior fit potentia Dei in parcendo.quam tua 
in peccando. 
Si Deusfacitmifericordiaalicui magno 

peccatori.ctedis tu quod minor peccator re 
linquatutf 

Cererum propfertentationem inanis glo 
ii£e non defiftas facerebonum.Sienim agd 
cultor volensiacere iemen in terramdices 
ret intra fe , nolo feminare hoc anno , quia 
fi feminauero ,forte veniant volucres cceli 
&comedentex femineillo,&propter hoc 
non feminarct,non haberetfruclus terre. ad 
comedendum. Si aurem feminar, iicet ali: 
quid de femine illo paret tame maior p3rs 
lemanebitei, Siceft illequitentatur a va s 

na 



SANCTI AEGIDII 

na gloria,& pugnat contra eam, 
■Quidam fratcr dixit fan&o AEgidioJLfo 
gi? de beato Bern ar do, quod femel dixit fe * 
ptem pfalmos paznitentiales , nec quicqua 
aliud cogitauit, nifi iupcr iiis quaj»Jicebat* 
Refpondit frater AEgidius. Maiusrepiis 
to ficaftrnm aliquod fortiter impugnetur,& 
cuftos caftri defendat fe virihter, & valeru 
ter. 

Dixit aliquando quidam iudex fecula= 
ris fratri AEgidio.Quomodo poifem9 nos 
faeculares afcendcre ad ftatum gratias & vir 
tutisfRefpondit frater AEgtdius.Pnroo de= 
bet homo dolere de peccatis iuisrpoftea pu 
reconfiteii: Deinde.facerepcenitenriam fis 
bi impofitam : poftea cuftodire fe a pec= 
catis omnibuscV occafionibus peccatoa 
rum : tandem debet fe exercerein bonis o 
peribus. 

Bcnediftnm fitilludma!um,quod con* 
uertitur homini in bonurn. Etm aledidhim 
fit bonum illud , quod conuertitur homini 
inmalum. 

Libenter debet homo fuftinere mala in 
hocmundo ,quiahuius deditnobisexem-. 
pluminfeipfo Dominus nofterlefus Chri= 
itus. 

Beatus qui habebit dolorem depeccatls 

fuis, 



AVREA VERBA; 
firis, &p!orabit die acnoctcnccconfolabi 
rur in hoc mundo, donec perueniat iiluc 
vbi omnia defyderia cordis fui comples 
buntur, 

Caputdecimurm 
De ftudio orationis,. 




Iratio est ini= 

^ftuim & complementu om 
inisboni. 

Oratio illuftrat anima 
j&per eam cognofcitut bo 
.Jnum&maliim. 
Hanc orationem debet facerc qiiilfc 
bet peccator ad Deum.vt detilli cognoa 
fcere fuam miferiam, &fua peccata, &eius 
beneficia. ■ 

Qui nefcit otare , non cognofcit Dcs 

tttn» 

Omnes qui funt faluandi , ft habcant V; 
fum rationis , de neceflitateoportet vt in fo 
nc vitas ad orationem fe conucrtant. 

Ponamus.qubd aliqua mulier vetecuni 
da multum & fimplex ,haberet vnicum fi» 
lium valde diledum, qui propter offenfam 

aliquam 



SANCTI AEGTDlt 
aliquam captus effeta rege,& ad fufpendiu 
ducereturjNonnehafc mulier,Hcet verecun 
da &fimplex,folutiscrinibus &nudato pc« 
dore,vOciferando clamaret,& adregem ro 
gado curreret,pro hberado filio fuo , Amot 
filii & neceffitas , muliercm verecundam & 
vixextralimitem domus fuseprius excun= 
tem,quafi effrontem poflea redderet s &pet 
plateas inter homines eiulantem:& de finta 
pltci efficeret fapicntem * Sic benc fciret& 
vellet orare , qui mala &pericula & damua 
fua veracitercognofeeret. 

Dixtt ci quidam frater. Multum deberet 
homo dolere.quando no poteft in oratioC 
gratiam deuotionis inuenirerRefpodit fan 
dus AEgidi9, Confulo tibi , vtplcnc facias 
ftuciuni tuum . Si cnim haberes aliquatulu 
vini boni »n vtre & fex effct fub vino , velles 
tu vtrcm concutere , & vimim cum fcce mu 
fceref Non eifet hoc faciendum. 

Etfimoia molendininon facit altquado 
bonamfarinam, molendinartus no ftatiro 
confringit eam malleo , fedplane & paula= 
tim repara* eam,& fic facit bonam farina. 

Faciastufimiliter,& cogita te& nullatea 
nus dignuefTe.cofolationcm aliquam in o 
ratione a deo redpere . Nam fi quis vixifTet 
ab tnirio mun di vfq; nunc , & vKfturusefTet 

vfftf 



AVREA VERBA 
Vfq;adfinemeius,&in ©tatione deduxiG 
fcnt oculicius omni dieplenam patopfyde 
lachfymatum,non effet dighus tuncin fintf 
imidi vtdeus daret ei vhica eonfolatione, 
IntetrOgatiiteu aliquado frater qUida, dis 
ees , Q ii arC plurCs tet ati ones patitur homd 
durn otat deu,qiia aliis cepotibusfRefpons 
dit fanclus AegidiUs.Q uado qs habet cau 
fam cdhtta alique aduerfanu fuum ih curia 
principis, fi hcino ifiC vadit ad prihciheiU 
fum vtptopohat & faciat aliquidcotra ad= 
tierfarium,aducrfaritis lllc hoc fcietis cppo 
nit fe xlls totis viribus , hc fententia detut $ 
ino.Sicfacitdiaboluscontrahos. 

ldeoqjfifiererisih colloquio cQ alris.vta 
debis frcquerCr tC no fentirC bella multa tcn 
tatidninSed fi ad oratione pertexeris ad rc 
cteandam anim am tiiam, tunc fenties cdns 
tta te ignita iactila inimicu 

Non debes tamepropter hoC rclinqucrc 
Oratione,fednrmtus ftare.qa hseccft via a<J 
fuperna patria.Et fileq £>ptcr hoc oratione 
telinquit,eft ficUt illcqui dc ptclio fugit. 
Dicebat ei quidam.;Mtiltos video habere 
gratia dcuotionis & lachtymatum,qnad 
oratione vadut,ego aut vix poffum indea= 
liqd fentirc, Rndit fratcr AEgidius.Labora 
fidehtet &humiliterjquia gratiam quam 

C hort 



SANCTI AEGIDII 
n5 dat deus i n vna vice,dare tibi poterit in 
alia vice,&q*dn6 dattibiin vna die,velin 
vna feptimana.vel in vno menfe.vel in vno 
anno,poterit tibi dare in alio die vel in alia 
fepti mana vel in alio menfe,vel in alio ano 

Pone laborem tuum , 8c deus ponet gratia 
fuam,ficut placebit fibi. 

Faber qui fabricat cultellu.multas dat tu* 
fiones fuperfemimex quofacit cultellum, 
anteq cultellus pficiatur.fdlicct poftremo 
tn vna percuflioneculrellus perficitur. 

Multum debethomo follicitus efle dcfa= 
lute fua. Si enim totus mitndus effet plenus 
hominibus.etiam vfq; ad nubes,fiid pofli» 
bileeflet,& de his omnibus non eflet faluan 
dus nifl vnus folus tame quiiibet deberet (e< 
qui gratiam fuam.vt eflet ille vnus:qui a no 
eftamittere corrigiam calciameti, amittere 
fupernam patriam ► Sed v« nobis, quia eft 
qui det, & non eft qui accipiat. 

Alioteporequafiiiitqda a fcatre Aegidio 
Quid facis frater AEgidi*Refp6dit.Facio 
malu.lteru dixit ille fratri AEgidio.Quod 
malum facis tu, qui es frater minor* Fratet 
Egidius dixit cuidam fratri minori aftanti. 
Frater. Quis eft paratior,veI deus dare gras 
tiam fuam,vel nos reaperef Refpondit ille. 
Deus eft paratior dare, quam nos recipere. 



AVREA VERBA; 
Dixitfrater AEgidtf. Etfacimus nosbcne^ 
Refpondit ille frater. Imofacimusmale.Ec 
eonuerfus frater AEgidiusad illii qui quass 
fierat ab eo quid faceret, ait. Ecce patet, 
quod dixerim tibi verum,cum dixi,meface 
remalum. 

Item dicebat.lviultabonaoperacomme 
dantur in facra lcriptura , vt veftire nudos, 
pafcerefamelicos,& alia multajtamen de o 
ratione ioquens de9,ait.Nam & patet tales 
quxrit.qui adorenteum. 

Bona opera adornant animam,fed oraa 
tio eft nimis magnum quid. 

Item dicebant. Ssndtireligiofl funt ficut 
quidam iupi,qui vixexcuntin pubhcum, 
nifi pro magna ncceiTitate,&tuc in publico 
non contranunt magnam moram. 

Dicebat ftatri AEgidio, ftater quidS ipfl 
famiiiaris. Quarenonexis aiicjuando ad 
fjeculares volentestibi loqufi» Refpondit 
frater Aegidius . Volo fatisfacere proximo 
meo,cu bono animac meas.No credis,quod 
egodarepotius mille hbrasaiicuifihabes 
rem eas , quam ego darem meipfum proxf» 
mo * Refpondit frater .Ctedo. Aegidius dia 
xit. Et credis , quod ego dare potius quatua 
or milia iibrarum , qua ego darem me alfs 
quandoproximor Refpondit ille.Credo, 

C Z Dixit 



SANCTI AEGIDU 
Dixit frater AEgidi9.Dns dixitin Euange* 
lio, Qwi teliquerit patrem 8C matrem & fras 
tres #forores,propter nomen meum ,cens 
tuplum accipiet in hoc mudo,Fuit aut qui* 
darrt Romanus.qui intrauit ordme noftru, 
cuius facultates dicebatur valetefexaginta 
milia librarum, Ergo aliquid magnum eft, 
td quod dat deus aiiquibus in hoc mundo, 
exquo valet cenries fexaginta milia libraa 
lum.fed nos fumus caeci 8i velati. 

Si videremus alique hominegratiofum 
multurh & virtuofum.non poflemus ferre 
perfe&i onem eius.Si quis cifet vere fpiritua 
fis , vix vellet yidere alique , vel audire , yel 
moram facere cttm aliqtio, nifi pro necefli: 
tate.fed fempet optaret folitarius efle, 

Dicebat iterum de feipfo.Ejgo potius vcl 
le efle ca?cus,qua effe pulcherrim*, diriflim9 
fapientiflimus,& nobiliflimus totius mudi. 

Dixit ei quidam.Quare tu nolles ifta,po 
ttus quam elfe cecusrRefpo dir.Quia timeo 
neimpedirent iter meum, 

Beatus erit, qui nec cogitabit, nec dicet, 
nec faciet aliqui d reprehen fibilc. 

Interrogauit aliquando frater AEgidi9 
quendam,dicens.Quid dicut fapientes efle 
cdtemplationeVAt llle dixit.Nefcio. Atille 
Vis vt dka tibi, quod mihi videtur t Et ille 

ait. 



AVREA VERBA; 
ait, volo.Dixit fratct AEgidius.Gradus co 
tepl ationis vi dcf mihi effe i gnis, vn dho, cx 
tafis,c6templatio,guftus,requies,&gloria, 
■ ; ltem fi inuenies gratia in oratione,etiam 
fi no inuenis ibi gratiam,ora:qu»a pilos ca 
praije accipiebat deus in oblationem. 

Interdu plus diligit iex pedem minus la 
borantispro co, quam totam perfonam ai 
terius mulcopluslaboratisproeo, quia do 
minusrefpicitcor. 

Quando dominus dedit prasdicatione 
fanCto Petro,dixitei> quod minorepartem 
femper retineret fibi dicens. ht tu aliquado 
conuerfus.confirma ftatres tuos. 

CAPVT XI 
De habenda fpumiali cautela; 

II vis bene videre,erueoctilos 
rtuos.Sivis bn audire,efto fur s 
Idus.Si vis]beneloqui,cfio mu 
ltus.Si vis beneambulare, abs 
^fcinde tibi pedes tuos ♦ Si vis 
bene operari , mutila tibi manus. Si vis bn 
amare, habe te odio. Si visbeneviuere, 
mortifica te.Si vi s bene lucrari, fcito perde; 
re. Si viseflediues.eflopaupei. Siviseffe 
in delitijs, afflige te. Si vis efle fecurus, efto 

Cjft femper 




SANCTI AEGIDII 
femper in timore. Si vis exaltari, humiliate 

Sivishonorari,defpicite,&honora des 
fpiaetcs te, Si vis habere bonu fuitinetema 
lum. Si viselTein quiete, labora.Si vis be* 
nedid.defyderamaledici. 

O qua magna fapientia eft,fcire hec face 
te: 8c quia hascmagna funt, nonomnibus 
data (unc. 

Si mille annis vixerit homo, nec habe* 
letextra osfuumatiquid,fatis haberetope 
risintus in corde fuo,nec poffet ad comples 
mentu perfe.clum perueniretanturahabe* 
letoperis incotde 

Nullus debetvelleviderealiquid,vel 
audire,fiueloqui de aliqua re, nifl vfque ad 
vtilitatem fuam, nec vltra procedere vllo» 
modo. 

Q.ui non vult cognofcere,non cognofce? 
tur. Sed vasnobis, quoniam illi qiu habet 
dona dei.non cognofcunt 8C qui non habel 
nonquaerunt, * 

Ho m o fin gi t deum qualem vultrfed fem 
per ipfe talis manetqualis eii 

Caput.xtj 
Dc fcientta vtili Sc inutHi^Sc dc prqe 
dtcationcvcrbidcu 




AVREA VERBA; 

Vi vult fcire fatis , inclintt 
caput fuu fatis.et opctetut 
fatis,& trah3t ventrem per 
terram , 8i dommus doce= 
biteumfatis, 
ll^s^^S^* SumafapietfacIt,bona 
'^"^SSRicsssSsopere facere & benefe cu, 
ftodire,& iudicia dci confyderare. 

Dixi t femel cuidam volenti ire ad fchos 
ias,caufa difcendi . Cur vis irc ad fcholas? 
Sumtna totius fapientig eft,timere et amare 
Hxc duo fuflficiunt tibi. 

Tantam fapicntiam habet homo,quatu 
boni operat ur,& non plus 

Non fls nimis follidtus fote vtilis alifs, 
fed efto magis folliritus, vt fis vtilis tibiipfi 
Volumus aliquando multalcke pro alijs 
&pauca pronobis. 

Verbum dei non ell dicentis.nec audieiii 
tis,fed opcrantis illudt 

Multinefcientes natarein traueruntin a» 
quas.vt adiuuarent pereuntes in eis,& cum 
pereuntibusperierunt, Prius erat vnum ma 
lum.poftca funtdtio. 

Si bene procuras falutem animac tu» 8 be 
ne procurabis falurem omnium amicorum 
tuorum . Si bene facis fa&um tuum,benc 
f acies fa&um omnium bene voletium tibu 

B,iiij, Predic* 



f 



S ANfCTT AEGIDtl 

Predicator verbi dei pofitus cft 3 deo t vt; 
Jitca4da,fp<jciilu,& vexillifer populo dei. 
Beatusille,q'.iiitd dirigit3liosperviamrc 
cla.vtipfe no celTet ire per ea , & fic inuitat 
alios ad currendum.qd ipfe currcre no defi* 
ilat,& ficeft adiutor aliis ad acqiuredas di 
uiti3s,vt ipfe ex hoc n5 fiat pauper. 

Credo cjuod bonus praedicator rnagis lo 
quitur fibi 9 aliis. 

Videturmihi, quodg vultanimas pecca 
torumtrahere , magis debettimsreneipfe 
male ab eis trahatur, quam ibllicitus effe vt 
trahat. 

Cui ait quida frater.Quomodor \t ille, As 
uerte oculos meos ne videant vanitatem.il 
li qui dicunt.non apprehendunt , 8c ilU qui 
audiunt non intelligunt, 

Dixitei quidam.Quideftmeliuspragdica 
te,an facerer Refpondit.Quismagis meres 
tur.vades ad fan<ftu lacobu , vel ad fan#£j 
Iacobum,oftendens viamr » 

Video multa quxno funt mea, multa au; 
dio qug no intelligo , & multaloquor quas 
no operor, Ergo videturqMper folu vifum^ 
loquela & audicum no faluatuthomo. 

Caput.xirj. 
Deverbis bonis &malis; 

Qw 

1 V 



i 




AVREA VERBA 

jVi loquitur veiba bona,eft 
quali os dei, & g loquitur vec 
} ba mala elr quafi os diaboli, 
| Quando ferui dei congiega 
I tur in aliquo loco ad loquen 
J du,debent tradare de pulchri 
tudine vi rtutfi,vt placeant eis virtutes.ga fl 
placerent eis virtutes, exercerenturineis. 
fct fiin virtutibus exerceretur femperabeis 
virtutes amatentur amplius. 
Quanto erh homo magis plcnus eft vitiis 
tato magis eineceflariu eft loqui de virtuti 

tibus. ... 
Sicutemexfrequenti colloquio prauode 

vitiis,incidit quis in vitia facihter.fic ex fie 

queti colloquiofanfto de virturibusfacihs 

ter inducitur & difponitur adivirtutes. 

Scd quiddkcmusrDebono nonpoflii: 
mus dicere bonu.nec demalo poflumus di 
ccrc malu.Quid ergo dicemusfDe bono no 
poflumus dicerc quatum bonum fit,nec de 
malo culpae & pcen? quantu malu fit , cunj 
vtruq; incomprehenfibile fit anobis. 

fcgononreputo minorcm virtutem cfle, 
fcire bene tacercquam beneloqui, Et vide 
tur mihi.quod homo dcbet haberc collum 
adinitar gruis ,vtquafi pcrmultosnodos 
franfiret vcrbum anteg egredetctur ex ore. 



C,v. Caput 



ii» ***** 



iMk: 



SANCTI AEGIDII 
Caput.xiu% 

De virtute perleuerantfe, 

lyid prodeft homini orare, i& 
liunareeleemoftnas dare, ieip 
rfum affli'gere,fentire quoque 
Imagna de coclo,& non peruei 
[nire ad portum falutisr 
1 Eccealiquandoapparetaa 
Iiqu3 nauis in mari,formofa,magna 8c no 3 
ua multo thefauro plena.tamen fi impedb 
meto aliquo occurrente ad portfi no peruc 
nit,fed miferabiliterperit.quid profiiitom» 
nis illa borutas 8c pulchritudo ei us? Et ites 
rum , quandoq; in mari eft quasdamlnauis 
defonnis/ion grandis, vctuita 8c defpeda, 
non multo thefauro plena:& tamcnmulto 
laborefakcircrperaenit adportu, euadens 
pericula maris , 8c hxc fola commendarur. 
6imile accidit inhoraibushuiusmundi. 
Mento igitur omntbus femper eft timerfc 
dutn* 

Quauis arbor fitnata,no ftatim eftmaf» 
na:& fi magna,non florida:& fifloret, non 
ftatim producit fruaus; & C um produdt 
miftus,non ftatim funtmagni: fcfimagni 
non ftatim maruri: 8c fi ma turi, non tamen 

ftatim 



AVREA VERBA 
ftatfiri ad oshominis orancs petueniut.fed 
mulri dectdunt &putrefiunt, & apotds & 
alijs beftijs deuorantur.Sic eft de hominib* 
huiusmundi. 

Dixtt ei quidam. Deus fadat te bn fimre 
Refpondit. Quid prodeft mihi fi regnu coe 
lorurri centum annis mendicauem, nifi be* 
ne finirenw 

Duo magna bona hominis puto, deu aa 
tnare,& cauere a peccatis.Qui haberet hec 
duobona,haberet omnia bona. 

Capucxy, 
Dc vtilicatc vitx monafticar. 

Icebat frater Aegidi9 de fc 
ipfo loques.Mallemodicu 
nabere de gra dei in religi: 
oecj multuinfgculo:quia 
plura pericula,& minora 
adiuroria funt in ficculo q 
inreligrone. Sed peccatot 
plus formidat bonu fuu qua malu iu u:qui a 
timet pccnitentia agere & religione tntrare, 
pius g inpeccato iacere vfin licFo remanere 
Quidi fecularis petijt cofili u a fratre Aegt 
dio vttuexpedireteiteligione itrare velno 
Rndtt. Si qs paupimus fciret altque ptecios 




SANCTI AEGIDIt 

fum thefautu abfconditu in aliquo agro co 
muni, nunqua ab aliocofilin qusereret,vtru 
adthefauruiredeberet,Quato magis ad ef 
fodiendu tantu thefauru,debere oes homu 
nes cu feftinatione ire* Hxc vt ille audiuit, 
veditis oibusboms,ftatireligione intrauit. 

Dicebat quoqj frater AEgidi.9Mulu relis 
gioneingredtutur, fcd qua; religioni conue 
niutno operatur Et funt huiufmodi ficut a= 
gricoia, qui fi armaRoladi indueret,etta cu 
eis pugnate nefciret, 

Non em oes homines in equo Beiardo fci 
tentequitare,necmfidentes ei^ibifcirent ca 
uereacafu. 

N6 reputo magnu.terra alicuius regis in 
trare,necreputo magnu,dona a regeaccipe 
rc.fedreputo magnum,fcire ftcutdecetin 
terta regis conuenari, 

Curia magni regis eft,reIigio:qua non rc= 
puto magnu intrate, 8c aliqua dona dei in 
ea accipere, fed fcire ficut decet in ea viuere. 
-Potius aut velle in feculari ftatuexiflere, 
& deuote acfollicite ad teligionis ingref: 
fum afpirare » quam in religione exiftere 8i 
peccare. 

Gloriofa mater dei virgo,nata fuitde pec 
catorib? 8c peccatricibus: tame eftilludqd 
eft,&nonruitde aliqua religione. 

Debet 



AVREA VERBA. 
Debet religiofus credcre,fe n6 benefdrc, 
nec viuerepofie,nifi in religione, 

Videtur mihi.quod rehgiofratrfi mtnos 
ru vere fuit mifla a deo in huc mundum.ad 
magnam vtilitate hommuifed vasnobisni 
ftftmus tales quales debemus, 

Religio firatrfi minoru videf mihi pauper 
tima 8c ditiffima totius mundi. 

Hoc videtvr mihi graue religioforum vt 
f,iiim,quia nimis alte volut ambulare: quia 
quato gradiisaltior.tanto lapfus grauior. 

fct dtxitfdus Fracifcus quod peccatu fa 
eerdotu eft maius.qua peccatS tottus mudt 
Q^atum eftergo fratruminotu &etia fas 
cetdotum exiftenrium. 

■Ctedo peccatu minoru maius peecato 
omniufacerdotu aliotu toti9 mudi,gagra 
dus altior eft que Deus feruauit, & illu fuis 
difcipulisferuadu tradidit .Etquia cmnia 
fciwt,pferma,pr£eterita, & ftitura, Sc omnia 
fecit, credendo eft veraciter, quod altiorem 
periediore, &melioreomniu ftatuu elegit 
Jlle eft diues, qui imitatur diuitem. Ille 
eft fapiens , quiimitatur fapientem . llle 
eft bonus qui imitatur bonum. llleeft puU 
chet qui imitaturpulchum. llleaftnObilis 
<jui imitatur nobilcm videlicet dominum 
IefumChriftum, 

Caput 



B 



SANCTI EGIDII 
Caput.xvu 
Dcvirtutc obedientise&quibuCi 
dam alrjs generalibus* 

QVanto magis reflridus eft religio= 
fus fub iugo obedientia?, tanto mas 
ioreredditfrudum. Etquantomas 
gts religiofuseil fubietfus & obediens prses 
lato fuopropter honorem dei.tahto magts 
eit pauper fpirimi & mundus a peccato,pre. 
cseteris hominibus huius mundi. 

Reltgiofus bene ©bediens,f milis eft mflis 
ti bene armato , fedenri fuper bonum equu 
qui tranfit fecurus interhofies & nemo eu 
orTendere poteft. 

Rcligiofus autem obediens cum murmur 
re.firmlis eft militi infidenti equo maio, qui 
franfiens inter hofles cadit , 8i ab inimiris 
quandoq; capitur , vulneratur,incar.cerattir 
vinculatur & quandoq; occiditur. 

Rejigiofus qui in propria voluntate vult 
Viuere.ad infernum vultire.. 

Quam diu bos caputtenet fub iugo.iirts 
plet horrea frumento:bos autem non tenes 
caputfubiugo,fed vagando difcurres in ca 
po , magnus dominus fibi videtureite, fed 
per eura horrea non implentur, 

Magnt 



AVREA VERBA. 

Magni ftfapicres ponut caput humilifet 
fcbiugo obedientia;,&fl:ultic3put defub 
iugo extrahunt,& obedire nolunt. 

Matet quoq; quandoq; nutrit filium 6t ex 
altat qui poftqua magnus faftus cft ,mattt 
propter fuam ftipcrbi jm no obedit,fcd eam 
deridet&fpernit. 

Maiusreputo.obedire prsJato homini 
proprer amorem dei.qua ipfi creatoriper fe 
metipfum aliquid iraperanri. 

Videtur mihi.quod fi aliquisefiet in tans 
ta gtatia,quodcu angelisloqueretur&vos 
caretur ab homine cui promifit obedicntia 
deberetcollocutione angelorum dimirtere, 
& homini cui proprer deum promifit obedi 
entiam obedire, 

Qui vcro ponit caput fub iugo obedien» 
ri«,&pofteaextrahitcaput de fubiugoo* 
bcdientias, vtviam fequatur perfetfionis, 
hoceft fignum latentisfuperbif magnae. 

Bonaconfuetudo,eflvia adomne bonu; 
&malaconfuerudoeitviaadomne malu» 

Si quis vixiitet ab initio mundi vfq; mo. 
& femper paffus fuiflet malu in vita , & mo 
i ret ad orne bonu,qd noceret ei omne malu 
$d paffus efiVLt fi gs habuiflet bonu ab ini, 
tio fectili vfqi mo& nunc iret ad ome malfi 
quid prodeflet ei omne bonu quod habuit 

Dixit 



SANCTI AEGIDTI 
Vixitei quidam fecularis, Vcllcm in ho€ 
mundodiuviucre, 8cin orhibus abundarc 
Refpodit.Si viueres millc annis,&efles dos 
minus totius mudi,quod pr^mi u acciperes 
a camc tua cui feniiuifli f Sed in modico te: 
pore,quibeneegerit ftbenefe cuftodierit, 
accipietpremium inenarrabilc 

Bona fodctas eft homini ficut tyriaca,& 
mala focietas iteut vcnenum. 

Arbores queftantiuxta via,interduferi: 
nntur ferro a tranfeuntibtis, & fkicKi non fis 
nunt maturari.Sionocet ftare in publico. 
Dixit quida fratri Aegidio . Quid poflem 
facere , vt fentiren aliqua fuauitate 3 Deo:* 
Refpondit.Infpitauit tibi deus vng bonam 
voIuntate/Qui ait.Multoties . Dixitei plu= 
ries frater Aegi dius, in hxc verba vociferas 
alta voce.Quzreno cuftodiuifti.quarenon 
cuftodiuifti illam bcna voluntatcm ,& dti 
xiifet te ad maius bonum; 
Alius dixit^Quid faciam.quia furil aridus 
ft indeuotus r Refpondit ironice loquens, 
Noli orare deu , ne offeras munus ad alta rc 
Quando diffipat impettis aqus? inundan 
tis aluefi,&canale aque molendini,molcn 
dinatius ftudet paulatim repatare quf difli 
pata funt.Etfimiliter quando molac molen 
dini non faciunt bonam farina * non fragie 

ea* 



« 



AVREA VERfcA* 
eas ftatim cu malleo magnd , fed pautatirri 
& plane repatate3s,martellopatuo tunde* 
do,donec reparentur. 

Religiofi vocati funt a Deo , maxime ad 
vacandum otationi,humjlitati, & fupetnaa 
charitati.Sed.va; illts qui perdiderunt defy* 
derium boni fui,& volunt lre mmis alte. 

Lamentabaturquadoq; ftatet AEgidi* 
decuiufda ciuitatis debellatione,gramtet 
dolen s , tam de crudelitate debellar.tium q 
depeticulo debellatotum.Et poftquam dia 
xtt quod hiseflet multu condolendum.adi 
iecitin hec verba.Voluittamen deus.quod 
hominesilliusciuitatis penitetent,& numi 
liarenj;,quia f?pe vicinos fuos quibus erant 
potentiores,iatis immaniter ttadauetunt, 

Tunc dixit ei quidam religiofus.Si Deus 
hoc voluit.ficut tu dicis,non debemus eis 
compati,fed potius de illoru pccna gaude* 
re,quia omnis homo debet confotrnarevo 
iuntatem fuam voluntati diuinae. 

Refpondit, ponamus , quod Rex aliquis 
pofuerit edi<2um,quod fl aliquis commife* 
rit tale facinus.dccapitetur vel fufpendatur 
& dato quodfliusregisilliusin crimen hu» 
iufmodi 1 apfus, de mandato regis tt3hatut 
ad mottem predidam .credis tu.quodregi 
placetet quodhomines exultatcnt & dice* 
r D scnt 



SANCTI AEGIDII 
«nt. Gaudeamus,quiadominusrexdudt 
nlium fuum ad morrem*Non placeretreffi 
tale gaudium , fed dif P Iiceret,Si c eft,aiun 
titonegocio. * 

Ali a i vice dixitei quidam. Si quis laudat 
me de bono etiam quod non habeo , inde 
gkmor vane in corde meo. Refpodit. Si cjs 

dus viliflimis &fordidis veftimentis mdu» 
tus,& omnino difcalciatus, * homines ve* 
nirentadeum dicentes.Saluedominequia 
mirabiliter es diues , decorus ftpulcher, 8C 
valde fppciofa vetlimeta 8c calciamenta ha 
bes.\ onne ilultus ellet.fi tali s Jaus ei place 
ret,« ie tale arbitraretur efTe qualem ilh di- 
cercnt t cum fciret certiifime rem illam omni 
nofeahtethaberer 

Caput.xvrj, 
De varrjs ord inibus religioforum, 

"|E oibusreIigion*b9 &reli 
! giof?s,quida placent deo, 
Sc quidam difplicent. 
j torum autem qui pla» 
j cent funt duo ordines : v a 
nus nominatur ordo a 3 
i,m i„TT*^ mantium.alter platenth 
um. Inordineautemamantiura&omnes 

aman 




i 



AVREA VERBA; 
amantes funt, fcrui magni dei,qui fe taliter 
diligunt in defyderio pfacendi Deo, & dih» 
gunt fc inuicem in defyderio placendi adin 
uicem,proptcr Dcum. 

Ifti amatesquatuorhabentoculos.vnus 
oculus femper refpicit quid magisplaceat 
voluntati 8i bencplacito domini dei. Alius 
iemperrefpjcitproximum.ad dandu ci fcm 
perpacem &bonumexemplum. Aliorum 
duorum vnus refpicit antcalius retro. Ille 
quiell ante.rcfpicit quid fibi eucnire debcat 
de omni opere quod facit. Q ui eft retro,fpe 
culat fi opus quod facit placet domino dco 
Etficoculus qui eft antc,rcfpicitretro:&qui 
eft retro,refpicit ante. Et ifti duo oculi funt 
judices operum.. 

Ahusordo dicitur placentifi. Etpfaeetes 
dicuntur omnes illi,qui fe cuftodiunt,ne dis 
cant vel faciant aliqliam tribulationem al» 
teri:& fi alij eis faciant tribulationes, ipfi fis 
untfetuicorum qui eos affligunt, deplena 
& bona voluntate cordis , & vadunt videlts 
cct ad iuftitia,& non tranfeunt terminos iu> 
ftitia;,vt rationem faciantalicui.Ifti duo ot 
dmes funt in beneplacito domini Dei. 

lllt autem religiofi qui funt in difcordifs 
& conrentionibus, propter res terrenas , 8C 
non propter bonu anime/ed propter iecurf 

D ij tatera 



5ANCTI AEGtDII 

tatemfereputantbonos, omnes funtin dU 
fplicetia domuii dei:fedpoffurtt de difpUce 
tia reJire ad placentiam, pei paenitenti iam, 
6c confeffionem & cautelam, 
Sed caueant,quia tam diupoffunt in malo 
perfeuenre, quodeis oftium mifericordi£ 
clauderef ,& protjceretur extra faluatiortem 
fct prf lati.magiftri diuinif atis,predicato 
tes & facerdotcs,a deo funt ordinati hacra 
tionc,vt fciat animastrahere ad faluatione 
& vt hoc feruentius defydetent & appetant 
qua vinu vel aqua bibere , cu fbrtiffhne fitis 
unt,& vt patiantur pcenam pro animabus. 

Tales prsedidi magifiri,prazdicatores,& 
facetdotes.oes funt in beneplacito dni Dei. 

Omnes autpraidifti magiftripraedicatos 
rc§ & facerdotcs , qui magis fitiunt laudari 
#honorari,quafiriunt animas rrahcread 
laluattonem^omnes fiantin difplicetia Dei 
fed de difplicentia dei poffunt redire ad pla 
citum dei.fi confiteantur,& amodo4c cufto 
diant. Scdtantum poffuntinhocmorari, 
quodclauderetureis oftium mifericotdi», 
& proi jcerentur cxtra faluationem. 
. Omncs getes facit nafci dns de^, proptet 
fuum honorem, & propter hanc rationem, 
vt debeant eu omnes diligere fupcr omnia 
& proximum propter Deura ficut feipfos. 

lntan. 



AVREA verba. 

Intantum vna gens diligtt aliam,&i qu5» 
tum fc amant & hottantur ad faluationem, 

Omnis gens qux non amat 8i timet Defi 
eft m peccato mortali,& eft data in manus 
odif,& ptoieda extra faluationem. 

Omms gens qu# gradefcit in fua reputa» 
tione,& reputat fe altam & bonam, de hoc 
quod Dei eft.nec recognofcit a Deo efle q3 
habet, ipfe ea velit noltt paruificabit & hus 
miliabit. 

Omnisgens qugnon vultportarepeeni: 
tentiam & pcenam pro peccatis,data eft in 
manus pcene. & proiefta eft extra faluatio» 
nem m damnationem. 

Omnis gensquenon timet & pauet Deu 
dabitur m manu magni pauoris,&ptoijcie 
tur extra faluationem in damnationem. _ 

Gentes quaemagis amanttes tertenas q 
dominum qui feciteas.punientut in tribua 
lanonibus&flagellis. 

Gentes quse non diligunt bonum fuu,td 
ettyalutem amme fuas,habebunt malum fu 
umid eft.damnationem animsefuae. 

Ois gens quae ratione dftf fui nec vult au* 
dite nec obferuare,ordinata eft ad pccnam. 

Omnis gens quse deridet verbum dei.or» 
dinata eft ad pcenam ir#. 

£>icut fol quando oritur, ftelle amtttut lu» 



SANCTI AEGIDII 

memfUu refpe ftu folis.flc luna & fol perdQt 
lumefuu rcfpcclu vnius anime/glorificatari 

Vnum fignu eft quod homo iitin grana 
Vcifiin nullo cxaltetur.fediemp humilief. 

Excufo aut me coram deo &vobis,quod 
no fiim ego qui dicopredidarquia per me 
fufpcderer in furcis,& proijcerer in damna* 
tionem,extra faluationem. 

Capur.xvit)» 
Deo&o lapidibuspreciofis. 

Cto funtlapides preciofl 
quos dedit dns fandis he 
remitis , bearo Fr3ncifco, 
beato Dnico. fancris quo^ 
qjmonachis &omnibus 
fanctjsfuis. 

Prim9eit,doIere de pec 
eati's,& ea pure cofiteri, & parmtentia p eis 
portare,# cauere de futuris,& eife obcdiete 
Secudus eir,quia ipfi fancli eradicati eraV 
ab 01 fpe mundi &hoim,ita qdcorda eoru 
nulla" radicc teporalitatis nec camalitatis 
inuenietia.vbi fe teneret, ad Iblu Deum qui 
corda fecerat necelTaria reuertebantur. 

, Tertius eft,quod omncbonum quod ha 
bebatrecognofcebanta domino Deo ciTe, 
&omncmalum apeccatisfuis, 

Quar* 




AVREA VERBA. 
Quartus,quod quicunq; malumefsdu 
cebat vei faciebat.eranteisieruietes deple» 
na & bona volunrate cordis. 

_Quintus,qd amabantreprehenfiones 6c 
rto honores,& diligebat vnitateinomnig? 
te pcenitentie,& erant mifericordes 6i pij. 

"Sextus,quodreputabatfe omnibus aiijs 
viliores,& omnes alios meliores fe. 

Septimus,quod ipfiferuiebantfi: non ex 
peclabant feruiri:& quicuq; eos reputabat 
viles.ipfi cum eis feviles reputabant. 

O&au9,quod omnia beneficia recogno 
fcebateife 3 deo,& ea fibi reddebant,dicen» 
tes domine.quid fumus^quiafiabftuleris a 
nobis bona tua que; fecifti nobis,erimus pe 
iores oibusqui funtinprouincijs.Quiaqui 
fibi bona que dei funt approptiat, Deus cu 
expropriatj&quinihil fibt appropriat:fed 
totumDeo attnbuit.huic Deus bonafua 
qua; ipre facit appt opri at. 

Finiunt aurea verba fandi patris AEgidij. 
Deo (cmper 8c vbiq? gloriau 



V